ໂຕະມົນບົດທຳອິດວ່າດ້ວຍການ ຄວບຄຸມດູແລ AI ລະດັບໂລກ: ການເຈລະຈາຂອງອົງການຸ່ມປະຊາຊາດ (UN) ທີ່ນະຄອນເຈນີວາ ເຮັດຫຍັງແດ່ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເຮັດຫຍັງແດ່

ຂໍເລົ່າເລື່ອງໜຶ່ງໃຫ້ຟັງກ່ອນ: ຖ້າຊ່ວງນີ້ ທ່ານເຫັນໃນສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ຫຼື ຈົດໝາຍຂ່າວເຕັກໂນໂລຊີບາງฉບັບ ທີ່ມີຂໍ້ຄວາມວ່າ: "ກວ່າ 40 ປະເທດຮ່ວມລົງນາມໃນ 'ສັນຍາເຈນີວາວ່າດ້ວຍ AI' ເພື່ອກຳນົດกรອບມາດຕະຖານດຽວກັນສຳລັບ AI ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງສູງ" — ຂອບອກເລີຍວ່າ ນັ້ນແມ່ນຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຜິດ.

ບໍ່ມີສັນຍາດັ່ງກ່າວ. ບໍ່ມີ 40 ປະເທດລົງນາມ. ແລະ ກໍບໍ່ມີกรອບມາດຕະຖານດຽວກັນນຳອີກ.

ຄວາມຈິງທີ່ເກີດຂຶ້ນແມ່ນເປັນເລື່ອງທຳມະດາທົ່ວໄປກວ່າໜ້ອຍໜຶ່ງ, ແຕ່ຖ້າທ່ານສົນໃຈວ່າທິດທາງການກຳກັບດູແລ AI ຈະມຸ່ງໜ້າໄປທາງໃດ, ການເຂົ້າໃຈຮູບແບບທີ່ແທ້ຈິງຂອງມັນແມ່ນມີປະໂຫຍດຫຼາຍກວ່າການຈື່ຈຳຫົວຂໍ້ຂ່າວທີ່ດຶງດູດໃຈ. ແລະ ການປ່ອຍຂ່າວຜິດໆ ນີ້ເອງ, ກໍເປັນຕົວຢ່າງທີ່ຊັດເຈນວ່າ ເປັນຫຍັງການກວດສອບແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຈຶ່ງເປັນເລື່ອງທີ່ສຳຄັນຫຼາຍ.

ພື້ນຫຼັງເຫດການ

ວັນທີ 6-7 ກໍລະກົດ 2026, ການເຈລະຈາລະດັບໂລກວ່າດ້ວຍການຄວບຄຸມດູແລ AI ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ (Global Dialogue on AI Governance) ໄດ້ຈັດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນເຈນີວາ.

ການເຈລະຈານີ້ໄດ້รับການອະນຸມັດຈາກສະມັດຊາໃຫຍ່ແຫ່ງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ, ໂດຍມີ ສະຫະພັນໂທລະຄົມມະນາຄົມສາກົນ (ITU) ແລະ ອົງການຢູເນສກô (UNESCO) ເປັນຜູ້ປະສານງານ, ແລະ ມີເລຂາທິການຮ່ວມເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ສຳນັກງານເຕັກໂນໂລຊີດີຈີຕອນ ແລະ ເທັກໂນໂລຊີທີ່ກຳລັງພັດທະນາ (ODET) ລວມທັງສຳນັກງານເລຂາທິການໃຫຍ່ (EOSG). ປະທານຮ່ວມໄດ້รับການແຕ່ງຕັ້ງຈາກປະທານສະມັດຊາໃຫຍ່, ຄື ທ່ານັອດທູດ Egriselda López ຜູ້ຕາງໜ້າຖາວອນແຫ່ງປະເທດເອລຊາວາດໍ ແລະ ທ່ານັອດທູດ Rein Tammsaar ຜູ້ຕາງໜ້າຖາວອນແຫ່ງປະເທດເອສໂຕເນຍ.

ຈຸດເດັ່ນທີ່ສຳຄັນທາງການອອກແບບຂອງງານນີ້ຄือ: ທຸກໆລັດຖະບານມີບ່ອນນັ່ງທີ່ເທົ່າທຽມກັນ. ບັນດາປະເທດກຳລັງພັດທະນາ ແລະ ປະເທດໃນຊີກໂລກໃຕ້ (Global South) ມີສິດເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງສົມບູນ ແລະ ສາມາດມີອິດທິພົນຕໍ່ບົດສະຫຼຸບໄດ້, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນຖານະຜູ້ສັງເກດການ. ເຊິ່ງໃນເວທີການບໍລິຫານຈັດການເຕັກໂນໂລຊີລະດັບສາກົນແລ້ວ, ເລື່ອງແບບນີ້ແມ່ນບໍ່ຄ່ອຍມີໃຫ້ເຫັນເລື້ອຍໆ — ເພາະຜ່ານມາການສົນທະນາເຫຼົ່ານີ້ມັກຈະຖືກນຳພາໂດຍມະຫາອຳນາດທາງເຕັກໂນໂລຊີພຽງບໍ່ພกປະເທດ.

ແລະ ຜົນງານໃນແຕ່ລະກອງປະຊຸມ ກໍຄື ບົດສະຫຼຸບຂອງປະທານຮ່ວມ (co-chair summary), ບໍ່ແມ່ນມະຕິທີ່ມີຜົນຜູກມັດທາງກົດໝາຍແຕ່ຢ່າງໃດ.

ຈຸດສຳຄັນໃນຄັ້ງນີ້

• ມັນແມ່ນເວທີສົນທະນາ, ບໍ່ແມ່ນສົນທິສັນຍາ: ຜົນທີ່ໄດ້ຮັບແມ່ນບົດສະຫຼຸບຂອງປະທານຮ່ວມ ທີ່ບໍ່ມີຜົນຜູກມັດໃດໆ. ນີ້ແມ່ນການອອກແບບໄວ້ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ.
• ບ່ອນນັ່ງທີ່ເທົ່າທຽມກັນຄືຫົວໃຈຫຼັກ: ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີການເຈລະຈາຢ່າງເປັນທາງການ, ທຸກປະເທດຈຶ່ງສາມາດເຂົ້າມາພົບປະກັນໃນພື້ນຖານທີ່ເທົ່າທຽມກັນໄດ້, ໂດຍບໍ່ຕ້ອງກັງວົນເລື່ອງຄວາມໄດ້ປຽບເສຍປຽບໃນການຕໍ່ລອງ.
• ຫົວຂໍ້ສົນທະນາມີຄວາມເປັນປະຕິບັດຈິງ: ຂອບເຂດການສົນທະນາລວມເຖິງວິທີການທີ່ແຕ່ລະປະເທດຈະແບ່ງປັນຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບອຸບັດຕິເຫດຈາກ AI, ມາດຕະຖານຄວາມປອດໄພສາກົນກ່ອນການນຳໃຊ້ຕົວແບບລຸ້ນບຸກເບີກ (Frontier Models), ລວມທັງຄວາມຮັບຜິດຊອບເມື່ອລະບົບ AI ອັດຕະໂນມັດສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຂ້າມຊາຍແດນ.
• ນີ້ຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງກົນໄກຖາວອນ: ດ້ວຍການໄດ້ຮັບມອບໝາຍຈາກສະມັດຊາໃຫຍ່ ແລະ ຈັດຂຶ້ນເປັນປະຈຳທຸກປີ, ເຮັດໃຫ້ການຄວບຄຸມດູແລ AI ລະດັບໂລກມີເວທີປຶກສາຫາລືທີ່ແນ່ນອນຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຖືກລືອກກາຍເປັນ "40 ປະເທດລົງນາມໃນສັນຍາ"

ເລື່ອງນີ້ຄວນຄິດໄຕ່ຕອງ ແລະ ໃຊ້ເວລາອ່ານຈັກໜ້ອຍ, ເພາະມັນຄືສ່ວນທີ່ມີປະໂຫຍດຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງຂ່າວນີ້.

ປັດຈຸບັນ, ຕ່ອງໂສ້ການຜະລິດຂ່າວ AI ເຕັມໄປດ້ວຍໂຮງງານຜະລິດເນື້ອຫາ ແລະ ຈົດໝາຍຂ່າວທີ່ສຳເນົາຕໍ່ໆກັນໂດຍລະບົບອັດຕະໂນມັດ, ຖ່າຍທອດຕໍ່ກັນໄປແຕ່ລະຊັ້ນ ໂດຍທີ່ແຕ່ລະຊັ້ນກໍເພີ່ມຄວາມແຮງຂອງພາສາຂຶ້ນເລື້ອຍໆ: ຈາກ "ການເຈລະຈາ" ກາຍເປັນ "ກອງປະຊຸມ", ຈາກ "ບົດສະຫຼຸບຂອງປະທານຮ່ວມ" ກາຍເປັນ "กรອບມາດຕະຖານ", ແລະ ຈາກ "193 ປະເທດສະມາຊິກເຂົ້າຮ່ວມ" ກາຍມາເປັນ "40 ປະເທດລົງນາມ" ໄດ້ແນວໃດກໍ່ບໍ່ຮູ້. ເວລາມັນແຜ່ກະຈາຍໄປຮອດຜູ້ອ່ານ, ເລື່ອງລາວຈຶ່ງກາຍເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນມາກ່ອນເລີຍ.

ວິທີສັງເກດແມ່ນບໍ່ຍາກ: ເວລາມັນເຫັນຫົວຂໍ້ຂ່າວປະເພດ "ສັນຍາສະບັບນີ້... ບົດບັນທຶກສະບັບນັ້ນ...", ໃຫ້ລອງເຂົ້າໄປກວດສອບໜ້າເວັບໄຊທາງການຂອງຜູ້ຈັດງານເບິ່ງ. ທັງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ, ITU, ແລະ UNESCO ຕ່າງກໍມີບັນທຶກສາທາລະນະທີ່ສົມບູນ. ຂໍ້ມູນທາງການຂອງຄັ້ງນີ້ໄດ້ລະບຸໄວ້ຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ຜົນລັບທີ່ໄດ້ຮັບແມ່ນບົດສະຫຼຸບຂອງປະທານຮ່ວມ, ເຊິ່ງໃຊ້ເວລາພຽງແຕ່ສອງນາທີກໍສາມາດກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໄດ້ແລ້ວ.

ການວິເຄາະຜົນກະທົບຕໍ່ຕະຫຼາດ

ສຳລັບຜູ້ໃຊ້ງານທົ່ວໄປ: ຜົນກະທົບໂດຍກົງແມ່ນເທົ່າກັບສູນ — ເພາະບໍ່ມີກົດລະບຽບໃໝ່ໃດໆເກີດຂຶ້ນ. ແຕ່ການມີຢູ່ຂອງກົນໄກນີ້ຖືວ່າມີຄວາມໝາຍທາງໂຄງສ້າງ: ປະເທດໄຕ້ຫວັນບໍ່ໄດ້ເປັນສະມາຊິກອົງການສະຫະປະຊາຊາດ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີບ່ອນນັ່ງໃນເວທີປະເພດ "ທີ່ທຸກລັດຖະບານມີຄວາມເທົ່າທຽມກັນ" ແບບນີ້. ເມື່ອການສົນທະນາເລື່ອງການຄວບຄຸມ AI ລະດັບໂລກເລີ່ມລວມສູນມາຢູ່ຊ່ອງທາງນີ້, ເສັ້ນທາງການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງໄຕ້ຫວັນຈະຜ່ານອົງການຈັດຕັ້ງມາດຕະຖານອຸດສາຫະກຳ, ສົນທິສັນຍາສອງຝ່າຍ ແລະ ຊຸມຊົນເຕັກໂນໂລຊີພາກເອກະຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຜ່ານໂຕະມົນນີ້. ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ຕ້ອງຄິດລ່ວງໜ້າ.

ສຳລັບການນຳໃຊ້ໃນພາກທຸລະກິດ: ໃນໄລຍະສັ້ນ ຍັງບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງປັບປ່ຽນຍຸດທະສາດການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ (Compliance). ແຕ່ຫົວຂໍ້ "ມາດຕະຖານຄວາມປອດໄພກ่อนການນຳໃຊ້ຕົວແບບລຸ້ນບຸກເບີກ" ຖ້າຫາກຄ່ອຍໆເປັນຮູບເປັນຮ່າງຂຶ້ນມາ, ມັນຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຈັງຫວະການເປີດຕົວຂອງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການຕົວແບບ, ເຊິ່ງຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ເວີຊັນ ແລະ ຊ່ວງເວລາທີ່ວິສາຫະກິດສາມາດນຳມາໃຊ້ໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ, ຄວນນຳເອົາຕົວແປນີ້ເຂົ້າໄປພິຈາລະນາໃນການວາງແຜນເຕັກໂນໂລຊີໄລຍະຍາວ.

ສຳລັບນັກພັດທະນາ: ສິ່ງທີ່ຄວນຕິດຕາມຢ່າງແທ້ຈິງແມ່ນຫົວຂໍ້ "ການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນອຸບັດຕິເຫດຈາກ AI". ຖ້າຫາກລະຫວ່າງປະເທດສ້າງກົນໄກການແຈ້ງເຕືອນອຸບັດຕິເຫດຂຶ້ນມາ, ໃນອະນາຄົດອາດຈະມີການກຳນົດຂໍ້ກຳນົດເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບການບັນທຶກ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການກວດສອບຍ້ອນຫຼັງ (Traceability) ສຳລັບການນຳໃຊ້ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງສູງ. ການຈັດເກັບບັນທຶກລະບົບ (System logs), ເວີຊັນຂອງຕົວແບບ ແລະ ເສັ້ນທາງການຕັດສິນໃຈໃຫ້ຮຽບຮ້ອຍຕັ້ງແຕ່ຕອນນີ້, ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການແກ້ໄຂພາຍຫຼັງ. ຖ້າຢากຮຽນຮູ້ວິທີສ້າງໂຄງຮ່າງແອັບພລິເຄຊັນ AI ທີ່ສາມາດກວດສອບຍ້ອນຫຼັງໄດ້, ສາມາດສຶກສາເພີ່ມເຕີມໄດ້ທີ່ AI 開發框架與基建工具 ຂອງພວກເຮົາ.

ທ່າອ່ຽງການພັດທະນາໃນອະນາຄົດ

ກົດໝາຍອ່ອນມາກ່ອນ, ກົດໝາຍແຂງຕາມມາ. ກົນໄກການເຈລະຈາທີ່ບໍ່ມີຜົນຜູກມັດມັກຈະເປັນຂັ້ນຕອນທຳມະດາຂອງມາດຕະຖານສາກົນ — ເຊິ່ງກໍຄືການສ້າງຄຳສັບ ແລະ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຮ່ວມກັນກ่อน, ແລ້ວຈค่อยມາເວົ້າກ່ຽວກັບກົດລະບຽບສະເພາະເຈາະຈົງ. ການບໍລິຫານຈັດການດ້ານດິນຟ້າອາກາດກໍເຄີຍຜ່ານເສັ້ນທາງນີ້ມາແລ້ວ ແລະ ໃຊ້ເວລາກວ່າຊາວປີ.

ຄວາມຂັດແຍ້ງຈະຄ່ອຍໆປະກົດຂຶ້ນ. ປັດຈຸບັນ ວາລະການປະຊຸມຍังຢຸດຢູ່ທີ່ລະດັບ "ຄວນສົນທະນາเรื่องຫຍັງ", ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຕະຕ້ອງເຖິງຜົນປະໂຫຍດທີ່ຂັດແຍ້ງກັນຢ່າງແທ້ຈິງ. ເມື່ອຮອດເວລາທີ່ຕ້ອງເວົ້າເລື່ອງຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ການຄວບຄຸມການສົ່ງອອກ, ຄວາມແຕກຕ່າງໃນຈຸດຢືນຂອງແຕ່ລະປະເທດຈະເຫັນໄດ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ.

ກົດລະບຽບລະດັບພາກພື້ນຍັງຄົງເປັນກຳລັງຫຼັກ. ກ่อนທີ່ຈະມີກົດລະບຽບທີ່ບັງຄັບໃຊ້ອຢ່າງຈິງຈັງໃນລະດັບໂລກ, ກົດລະບຽບລະດັບພາກພື້ນເຊັ່ນ: ກົດໝາຍ AI ຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ (EU AI Act) ຫຼື ການອອກກົດໝາຍຂອງແຕ່ລະລັດໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ ຖືເປັນສິ່ງທີ່ພາກທຸລະກິດຈະຕ້ອງປະເຊີນໜ້າຕົວຈິງ. ຢ່າຄິດວ່າໂລກຈະເປັນອດົນໜຶ່ງດຽວກັນພຽງຍ້ອນວ່າມີການເຈລະຈາລະດັບສາກົນເກີດຂຶ້ນ.

ບົດສະຫຼຸບ ແລະ ຄວາມຄິດເຫັນຈາກ TheAI學院

ເວົ້າຕາມກົງແລ້ວ, ການປະຊຸມທີ່ບໍ່มีຜົນຜູກມັດໃດໆ ມັກຈະມີມູນຄ່າຂ່າວທີ່ບໍ່ສູງປານໃດ — ແລະ ນັ້ນກໍອາດຈະເປັນເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງຖືກແຕ່ງຕັ້ງເຕີມແຕ່ງໃຫ້ກາຍເປັນ "ສັນຍາ" ຈຶ່ງສາມາດແຜ່ກະຈາຍໄປໄດ້ໄກ. ແຕ່ພວກເຮົາເຫັນວ່າເລື່ອງນີ້ມີຄ່າພໍທີ່ຈະຂຽນເຖິງ ດ້ວຍ 2 ເຫດຜົນ:

ໜຶ່ງ, ມັນໄດ້ສ້າງຕັ້ງເວທີຖາວອນຂຶ້ນມາ. ກ่อนໜ້ານີ້, ການສົນທະນາເລື່ອງການຄວບຄຸມ AI ລະດັບໂລກແມ່ນກະຈັດກະຈາຍໄປຕາມກຸ່ມ G7, OECD ແລະ ກອງປະຊຸມສຸດຍອດຕ່າງໆ, ໂດຍບໍ່ມີບ່ອນໃດທີ່ທຸກປະເທດສາມາດອອກສຽງໄດ້ຢ່າງເທົ່າທຽມກັນ. ความໝາຍຂອງເລື່ອງນີ້ຕ້ອງມອງໃນຂອບລະຍະເວລາສິບປີ, ບໍ່ແມ່ນມອງພຽງແຕ່ຜົນງານທີ່ໄດ້ຮັບໃນປີນີ້.

ສອງ, ຂ່າວທີ່ຖືກບິດເບືອນນີ້ແມ່ນບົດຮຽນທີ່ດີຫຼາຍ. ປັດຈຸບັນ ມົນລະພິດທາງຂໍ້ມູນໃນຂົງເຂດ AI ແມ່ນມີຄວາມຮຸນແຮງຫຼາຍ, ຂໍ້ມູນສະຫຼຸບທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍລະບົບອັດຕະໂນມັດຄ່ອຍໆຂະຫຍາຍຄວາມຜິດພາດອອກໄປເທື່ອລະຊັ້ນ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານແຍກແຍະໄດ້ຍາກ. ຕອນທີ່ພວກເຮົາກຳລັງຂຽນບົດຄວາມນີ້, ຂໍ້ມູນມືທຳອິດທີ່ພວກເຮົາເຫັນກໍແມ່ນເວີຊັນທີ່ຜິດພາດນັ້ນເຊັ່ນກັນ, ຈົນຕ້ອງໄດ້ກັບໄປກວດສອບໜ້າເວັບໄຊທາງການຂອງ UNESCO ແລະ UN ຈຶ່ງພົບວ່າເນື້ອໃນບໍ່ກົງກັນ.

ຄວາມເຫັນ: ສະຖານະການທີ່ແທ້ຈິງຂອງການຄວບຄຸມດູແລ AI ລະດັບໂລກໃນປັດຈຸບັນແມ່ນ "ທຸກຄົນໄດ້ນັ່ງລົມກັນແລ້ວໃນທີ່ສຸດ, ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເລີ່ມເຈລະຈາຢ່າງຈິງຈັງ" — ການມອງວ່າມັນເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແມ່ນເລື່ອງທີ່ສົມເຫດສົມຜົນ, ແຕ່ຖ້າຫວັງວ่มັນເປັນຫຼັກປະກັນກໍຖືວ່າ ຫຼົງເຊື່ອໃນໂລກສວຍງາມຈົນເກີນໄປ.

ຄຳແນະນຳທີ່ເປັນຮູບປະທຳສຳລັບຜູ້ອ່ານ:
ໜຶ່ງ,